Pugu"Weka jiji safi", dat is Swahili voor: "Houd uw stad schoon". De Nederlandse Expert Missie Afvalmanagement, die van 5 tot en met 9 september de miljoenenstad Dar es Salaam bezocht, kwam hoopvolle tekenen van milieubewustzijn tegen. Maar in het algemeen is de situatie zorgelijk.

Op vrijdag 4 november deed het Expert Team (Herman Huisman van Rijkswaterstaat Leefomgeving, Hans Breukelman van BreAd BV en Bert Keesman van MetaSus) bij RVO verslag aan ongeveer 30 ondernemers en andere geïnteresseerden. Eerste Ambassadesecretaris Economische zaken Eugene Gies bracht het laatste nieuws. Sinds kort moeten de inwoners van Dar es Salaam elke eerste zaterdag van de maand hun erf en straat schoonvegen. Een teken dat het de President John Magufuli ernst is met het schoonhouden van de stad. Helaas gaat het afval meestal nog in vlammen op.

Het Expert Team ging in op de afvalsituatie in Dar es Salaam, de regelgeving en de Nederlandse plannen voor follow-up. Elke dag wordt ca 5.600 ton aan afval gegenereerd, waarvan maar ongeveer 1.000 ton/dag op de Pugu stortplaats belandt. De rest wordt begraven, verbrand of illegaal gestort. Afvalinzameling is slecht georganiseerd, net als de inning van de afvalheffingen. De Pugu stortplaats is een ongecontroleerde vuilnisbelt, zonder afdichting, voorzieningen voor percolaatwater of afvang van stortgas. Daar komt nog bij dat de hoeveelheid afval in Dar es Salaam naar schatting met 10% per jaar stijgt.

Snelle en doeltreffende actie is dus geboden. Het Expert Team ziet kansen voor het verbeteren van het gehele afvalmanagement systeem, te beginnen bij de Pugu stortplaats en de afvalinzameling (inclusief de aanleg van overslagstations). De komende vier maanden zullen benut worden om een "Dar es Salaam Waste Coalition" te smeden, met daarin in ieder geval het stadsbestuur en de vijf deelgemeenten plus andere belanghebbenden (inclusief donor organisaties). Als deze coalitie zich achter een gezamenlijk project geschaard heeft zullen de plannen voor de verbetering van het systeem nader worden uitgewerkt.

In de slipstream van dit project zullen zeker kansen ontstaan voor Nederlandse bedrijven, bijvoorbeeld adviesdiensten, civiele werken en de levering van inzamelwagens en overslagstations. Op de wat langere termijn verwacht het team een intensivering van recycling activiteiten, compostering, verwerking van gevaarlijk afval en mogelijk ook RDF productie voor de cementbedrijven. Een volledig overzicht van de afvalsituatie in Dar es Salaam en de kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven is te vinden in het rapport "Expert Mission on Integrated Solid Waste Management (ISWM) to Dar es Salaam". Wie op de hoogte wil blijven van de ontwikkelingen kan zich aansluiten bij de LinkedIn groep.

Update februari 2017 - Op woensdag 15 februari heeft in Dar es Salaam een workshop plaatsgevonden met deelname van ambtenaren van het Dar es Salaam City Council (DCC) en de vijf deelgemeenten. Tijdens deze workshop heeft Herman Huisman van Rijkswaterstaat Leefomgeving het Nederlandse plan gepresenteerd om het afvalmanagement in Dar es Salaam rigoreus op de schop te nemen. De elementen van het plan werden met instemming begroet: upgrade van de Pugu stortplaats, verbetering van het logistieke systeem inclusief de ontwikkeling van afval-overslagstations, verbetering van de inning van de afvalheffingen en de ontwikkeling van een Nationaal Afval Management Plan. De DCC zal nu de politiek verantwoordelijken van de vijf deelgemeenten bijeenroepen om tot een Memorandum of Understanding te komen, waarbij ook andere partijen betrokken kunnen zijn zoals de Wereldbank, de Afrikaanse Ontwikkelingsbank, UNIDO en de Internationale Afval Associatie (ISWA). Als het MoU is getekend kunnen de voorbereidende studies voor de transformatie van het afvalsysteem in Dar es Salaam in gang worden gezet.